„Ładne, ale drogie” - to chyba najczęstsza reakcja, kiedy ktoś po raz pierwszy wchodzi w świat polskich marek slow fashion. I to jest zupełnie zrozumiałe, bo większość z nas przez lata przyzwyczaiła się do cen z sieciówek, gdzie koszulka za 29 zł albo sukienka za 79 zł brzmi jak coś normalnego. Problem w tym, że te ceny stały się normą nie dlatego, że ubrania „powinny” tyle kosztować, tylko dlatego, że globalny rynek od lat jest ustawiony pod masową produkcję, ogromną skalę i maksymalne ściskanie kosztów.

Polskie marki szyjące w Polsce grają w inną grę. I to nie jest gra „za metkę”. To jest gra o małej skali, lokalnych kosztach, jakości, stabilności i przetrwaniu w warunkach, w których nie da się udawać, że wszystko jest tanie.

Jeśli więc zastanawiasz się, skąd biorą się te ceny - rozłóżmy to na czynniki pierwsze. Bez moralizowania. Bez wmawiania, że „musisz”. Po prostu: żebyś wiedziała/wiedział, za co płacisz i kiedy premium naprawdę ma sens.

Największa różnica, której nie widać na zdjęciach: skala

To, co najbardziej „robi” różnicę w cenie między sieciówką a małą polską marką, to nie jest jeden magiczny element typu „lepsza tkanina”. To jest skala.

Sieciówki produkują w ogromnych wolumenach. Jeśli dany model koszuli czy sukienki jest hitem, powstają tysiące, czasem dziesiątki tysięcy sztuk. W takim świecie koszt projektu, przygotowania kroju, prototypów i organizacji produkcji rozkłada się na gigantyczną liczbę rzeczy. To tak, jakbyś robiła tort na wesele dla 150 osób - koszt pracy i przygotowania w przeliczeniu na porcję będzie znacznie niższy niż wtedy, gdy robisz identyczny tort dla 6 osób.

Polska marka często szyje krótkie serie. Czasem kilkadziesiąt sztuk, czasem kilkaset, rzadko więcej. A to oznacza, że te same etapy, które w sieciówce „giną” w skali, tutaj są realnym kosztem przypadającym na każdą sztukę. Projekt, konstrukcja, prototypy, stopniowanie rozmiarów - to wszystko musi się wydarzyć niezależnie od tego, czy uszyjesz 10 sztuk czy 10 tysięcy. Różnica jest w tym, na ile produktów rozkładasz ten koszt.

I to jest pierwszy powód, dla którego polskie marki bywają droższe: bo produkują w sposób, który nie jest zoptymalizowany pod „tanie w masie”, tylko pod „mniejsze i lepsze”.

„Szyte w Polsce” oznacza realne koszty pracy - i to jest sedno

Drugi element to praca. Ubrania nie powstają same. Ktoś je kroi, szyje, wykańcza, prasuje, kontroluje jakość. W Polsce te usługi kosztują więcej niż w krajach, gdzie opiera się większość masowej produkcji odzieży. I to nie jest zarzut w żadną stronę, tylko fakt: lokalna produkcja to lokalne stawki.

Co ważne: w polskich markach szyjących w Polsce często nie mówimy o „fabryce, gdzie produkcja idzie jak taśma”, tylko o małych szwalniach i pracowniach, gdzie jedna osoba nie robi wyłącznie jednego szwu przez cały dzień. Często to bardziej rzemieślniczy proces, w którym liczy się dokładność, a nie tylko tempo. To też kosztuje.

W fast fashion ogromną część kosztów „zjada” skala i optymalizacja. W lokalnej produkcji w PL - ten koszt jest widoczny, bo nie da się go schować.

Cena ubrania to nie tylko materiał i szycie (choć wszyscy tak myślą)

W głowie wielu osób cena ubrania to: tkanina + szycie + „marża, bo ktoś chce zarobić”. To brzmi logicznie, dopóki nie zobaczysz, ile elementów po drodze musi się wydarzyć, żeby rzecz była gotowa do sprzedaży.

Zanim ubranie trafi do sklepu, ktoś musi je zaprojektować - ale samo „narysowanie” to początek. Potem jest wybór tkaniny (która musi się zachowywać w praniu i noszeniu w określony sposób), dobór dodatków (zamki, guziki, nici, metki), konstrukcja kroju, prototyp, poprawki, często drugi prototyp. Jeśli marka robi to porządnie, dochodzi też stopniowanie rozmiarów, bo rozmiary to nie jest tylko „więcej materiału” - to są proporcje, punkty, które mają leżeć w dobrych miejscach.

Następnie jest produkcja: krojenie, szycie, wykończenie, prasowanie. Po drodze kontrola jakości. I dopiero wtedy zaczyna się ta część, o której łatwo zapomnieć: zdjęcia, opisy, sklep internetowy, obsługa klienta, opakowania, magazynowanie, wysyłki, zwroty, reklamacje. To wszystko kosztuje, a w małej marce nie rozkłada się na miliony produktów.

I teraz najważniejsze: jeśli marka działa legalnie i stabilnie, musi też utrzymać firmę w czasie. A utrzymanie to nie jest „fanaberia właścicielki”, tylko realne koszty: ludzie, systemy, miejsce, zaplecze. Bez tego marka nie byłaby w stanie wypuszczać rzeczy regularnie, utrzymywać jakości, odpowiadać na reklamacje czy rozwijać produktów.

A co z sieciówkami? Dlaczego tam potrafi być o 90% taniej?

Żeby to było jasne: niższa cena w sieciówce nie bierze się z tego, że ktoś znalazł magiczny sposób na tanie szycie bez konsekwencji. Najczęściej bierze się z połączenia skali, kosztów pracy w innych krajach, optymalizacji i modelu biznesowego, który zakłada szybki obrót i ogromny wolumen.

Dodatkowo sieciówki mają coś, czego małe marki nie mają: możliwość robienia dużych przecen jako narzędzia sprzedaży. Gdy widzisz -70%, to często nie jest „prezent dla klienta”, tylko element systemu, który został zaplanowany: część towaru sprzeda się drożej, część pójdzie w promocji, ale wolumen i tak dowiezie wynik. W małej marce takie rabaty często są po prostu nierealne, bo marże są inne, a koszty stałe w przeliczeniu na sztukę większe.

Premium premiumowi nierówne - i tu warto mieć zdrowy filtr

To, że coś jest drogie, nie oznacza automatycznie, że jest dobre. I to jest ważne, bo na fali „premium” łatwo kupić historię zamiast produktu.

Dlatego w slow fashion kluczowe jest nie to, czy coś kosztuje 400 czy 800 zł, tylko: co dostajesz w zamian? Czy widać jakość materiału? Czy krój jest przemyślany? Czy wykończenie ma sens? Czy marka mówi jasno, gdzie produkuje? Czy komunikacja jest konkretna, czy oparta wyłącznie na „vibe”?

Transparentność pomaga, bo zabiera z ceny aurę tajemnicy. A kiedy cena przestaje być tajemnicą, łatwiej odróżnić uczciwe premium od „premium na Instagramie”.

Czy to oznacza, że zawsze warto dopłacać?

Nie. I to jest najlepsza wiadomość.

Slow fashion nie polega na tym, żeby kupować wszystko drogo. Polega na tym, żeby kupować mądrzej. Czasem sieciówka ma sens (np. na rzeczy „na chwilę”, trendowe, które i tak szybko się znudzą). A czasem premium naprawdę się opłaca — szczególnie w bazie garderoby: dobre spodnie, płaszcz, marynarka, buty, rzeczy, które masz nosić latami.

I tu dochodzimy do najprostszej zasady: jeśli coś ma kosztować więcej, to niech ma też większą szansę, że będziesz to nosić długo. Bo w modzie ostatecznie nie wygrywa „najtańsze”. Wygrywa „najczęściej noszone”.